بیست و سومین شماره فصلنامه

Picture10


مقاله شماره اول

موضوع مقاله: ﻧﮕﺮﺵ ﺗﻌﻠﻴﻤﻲ ﺍﺧﻼﻗﻲ ﺷﺎﻋﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﺳﻴﺎﻩ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺳﺒﮏ ﻋﺮﺍﻗﻲ

نویسندگان: ﺩﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪ ﺍﺣﻤﺪ ﺣﺴﻴﻨﻲ ﻛﺎﺯﺭﻭﻧﻲ- ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﺳﺮﺍﺟﻲ

چکیده:

رنگ سیاه از جمله رنگ های پیشینه داری است که تاکنون فقط به استخراج جلوه ها ی گوناگون آن در اساطیر، ادیان و متون عرفا نی پرداخته شده و به محتو ا و رسالت تعلیمی- عرفانی آن در سبک های شعری مختلف پرداخته نشده است. بر همین بنا ، در این پژوهش ارزش وجایگاه این رنگ در شاخه های ادبیات تعلیمی، تمثیلی و فولکلور با شیوه آماری-تحلیلی در دو سبک اول شعر فارسی (خراسانی و عراقی) بررسی شده است. در دیوان شاعران سبک خراسانی، این رنگ بر ای توص یفات ساده ، طبیع ی و تشبیهات حسی به کار گرفته شده اما به محض تغییر نگرش ها در سبک عراقی، به ویژه در منظومه های عرفانی-تعلیمی و اخلاقی مانند مثنوی، دیوان حافظ و بوستان ، رنگ مذکور با زبان استعاره و مجاز برای آموزش و ارشاد مخاطب و تنبیه و تمثی ل به کاررفته است.

 واژه‌های کلیدی: رنگ، رنگ سیاه، نگرش تعلیمی و اخلاقی، سبک خراسانی، سبک عراقی

دانلود فایل


مقاله شماره دوم

موضوع مقاله: مضامین تعلیمی در شعر آیینی

نویسندگان: ﺩﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪ ﻣﻬﺪﻱ ﻧﻮﺭﻳﺎﻥ- ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺧﺮﺩﻣﻨﺪﭘﻮﺭ

چکیده:

شعر تعلیمی، پیشینه ای کهن در ادب فارسی دارد و شعر آیینی را یکی از گونههای آن است. این قسم از شعر در دهههای اخیر از رونق بیشتری برخوردار بوده است و آن را در میراث ادبی گذشته فارسی با عنوانهایی همچون ادبیات دینی، ادبیات مذهبی، ادبیات مناسبتی و مانند این ها میشناسیم. این مقاله می کوشد تا تعریف شعر آیینی، ویژگیهای چشمگیر این نوع شعر، درون مایه شعر آیینی از دیدگاه تعلیمی و اندیشه های تعلیمی در انواع شعر آیینی را مورد بحث و بررس ی قرار دهد و طیف گسترده حضور این قسم از شعر را که در برگیرنده سرودههای توحیدی، مدح و منقبت مذهبی و سوگ سرودههای مذهبی در ادب فارسی است نشان دهد و از دریچه ادبیات تعلیمی به بررسی این گونه سرودهها بپردازد.

 واژه‌های کلیدی: شعر تعلیمی، شعر آیینی، مدیحه و منقبت، مرثیه و سوگ سروده


مقاله شماره سوم

موضوع مقاله: سیر تطور مجلسگویی صوفیانه به عنوان نوعی ادب تعلیمی؛ از آغاز تا پایان دورة صفوی

نویسندگان: ﺩﻛﺘﺮ ﻋﺒﺎﺳﻌﻠﻲ ﻭﻓﺎﻳﻲ- ﺩﮐﺘﺮ ﺩﺍﻭﻭﺩ ﺍﺳﭙﺮﻫﻢ- ﺳﻴﺪ ﺫﺑﻴﺢ ﺍﷲ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ

چکیده:

در تاریخ ادبیات فارسی، پاره ای از نوشته ها با نام عمومی شناخته می شوند . « مجالس » مجالس از نظر نوع شناسی ادبی در ردة ادبیات تعلیمی جای می گیرد و از فروع آن به ،(oratory) شمار می رود. از مهم ترین سرچشمه های مجلس گویی یا خطا بة منبری تعلیمات و ارشادات قرآن کریم و نهج البلاغه است. موضو ع مجالس، غالباً وعظ و تذکیر است و با مفاهیمی همچون خطابه، تبلیغ، تعلیم، نصیحت، ارشاد، تذکیر و پند و اندرز در هم می آمیزد و گاه یکجا و با ارزش یکسان به کار می رود. در این نوع ادبی، سخنور با بیان هنجارهای اخلاقی و نشان دادن ناهنجاری ها برای اصلاح اندیشه و  رفتارجامعه گام برمی دارد. مجالس وعظی صوفیه به دو شکل عام (منبری ) و خاص (خانقاهی) تشکیل مییافته و هر یک شرایط و آداب ویژهای داشته است.بلاغت » مجلسگویی عام، بلاغتی خاص، جدای از بلاغت ادبی می طلبد و به معروف است که دارای ساختار، ویژگی ها و عناصری مشخص است . در این « منبری جستار، به روش توصیفی- تحلیلی سیر تطور این موضوع از آغاز تا پایان عصر صفوی مورد بررسی واقع شده است.

واژه‌های کلیدی: مجلسگویی،  ادب فارسی، متون تعلیمی- عرفانی، وعظ، بلاغت منبری

دانلود فایل 


مقاله شماره چهارم

موضوع مقاله: حکمتهای تعلیمی مشترک در شعر رودکی و سعدی

نویسندگان: ﺩﻛﺘﺮ ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺑﺎﺑﺎﺻﻔﺮﻱ- ﻣﻮﻟﻮﺩ ﺟﻮﺍﻧﻤﺮﺩ

 چکیده:

چکیده مدح و ستا یش یکی از گونههای مهم ادب غنا یی است که بخش عظ یم ی از اول ین نمونههای شعر فارس ی تا پا یان قرن ششم را در برگر فته و تا کنون تحق یقات متعدد ی دربارة آن انجام شده است اما محققان معاصر همواره با د ی دگاه نقد اخلاق ی بدان نگریستهاند و بس یاری جنبه های اجتماعی و ادبی آن مغفول مانده است. در این پژوهش در دیدگاه ابونصر « مدینة فاضله » سعی بر آن است که با در نظر گرفتن ویژگیهای رهبر فارابی به عنوان الگو یی در فرهنگ اسلامی و مقایسة آن با صفات ممدوح در اشعار مدحی جمال الدین عبدالرزاق اصفها نی، نشان داده شود که جمال الدین در مدایحش به توصیف حاکم آرمانی خویش پرداختهاست و به عبارت دیگر، ممدوح را نه آن گونه که هست بلکه آن گونه که باید باشد، به تصویر کشیده است. هشت خصوص یت حکمت، عدالت، برتر ی ذا تی نسبت به د یگران، حاکم یت مطلق، خوش سخ نی، دوری از آز، عزم راسخ و جنگاور ی، می ان رهبر آرمانشهر فارا بی و ممدوح وصف شده در اشعار مدح ی جمال الدین عبدالرزاق اصفها نی مشترک است و نشانههای د یگری از جمله عدم تطبیق حاکم وصف شده با واقع ی تها ی تار یخی می تواند آرمانی بودن ممدوح جمال الدین نظریه را قوت بخشد.

واژه‌های کلیدی: ابونصر فارابی؛ جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی؛ مدح؛ ممدوح

 دانلود فایل


مقاله شماره پنجم

موضوع مقاله:  حکمتهای تعلیمی مشترک در شعر رودکی و سعدی

نویسندگان: دکتر سید محمدرضا ابن الرسول- فهیمه مارانی 

 چکیده:

بررسی و مطالعة نظام مند ویژگیهای شعری نویسنده، شاعر و هنرمند از جمله راهها ی دقیق و علمی است که ما را به دنیای آن ها نزدیک م یکند . رودک ی، پدر شعر کهن فارسی و بزرگ ترین شاعر دورة سامانی است. با این که از اشعار بیشمار او کمتر از هزار بیت به ما رسیده اما همین مقدار شعر باقی مانده نشان می دهد شعر او گنجینه ای از اندیشه، فکر، پند و حکمت است. شیخ اجل سعد ی ش یرازی نی ز با زبانی بس یار برجسته، سخنان خود را به مضامین حکیمانه می آراید. نگارندگان این نوشتار به بررسی اجمالی اندیشههای حکیمانة مشترک این دو شاعر بزرگ در محورهای ناپایداری دنی ا، غنیمت شمردن حال، ناگزیری از مرگ، مکافات عمل و… پرداختهاند. از این رو مبحث اصلی نوشتار حاضر، مضامین حکمی مشترک رودکی و سعدی است که به رغم وجود نمونههای قابل توجه، گویا تاکنون مغفول واقع شده است.

 واژه‌های کلیدی: سعدی؛ رودکی؛ مضامین حکمی و تعلیمی؛ ادبیات تطبیقی

دانلود فایل


مقاله شماره ششم

موضوع مقاله: همگونیهای فکری سعدی و حکیمان یونان در مقوله اخلاق

نویسندگان: دکتر اطهر تجلی اردکانی

چکیده:

مسئله اخلاق مقوله ای است که از دیرباز در جوامع متمدن، دغدغه خاطر بزرگان فلسفه و ادب و مصلحان اجتماعی بوده است. سعدی نیز به عنوان ادیب و مصلحی اجتماعی، در آثار خود بر این مسئله مهم تأکید و به ترویج محاسن اخلاقی اهتمام می ورزد. وی در تعلیم آموزه های اخلاقی، پس از تعالیم اسلام، به گفتار فیلسوفان هم توجه داشته است. فلاسفه یونان قدیم، به اخلاق عنایتی ویژه داشته و نظر ی ات ارزنده ای در این زمینه عرضه کرده اند. فیلسوفان مسلمان در آثار خود برخی از این اندیشه ها را نقل نموده اند و از طریق آثار آنان، این آرا به آثار ادبی راه یافت است. سعدی بیش تر به واسطه نوشته های ابن مسکویه و ابوالحسن عامری و نه به طور مستقیم، با افکار یونانیان آشنا شده و آن ها را در آثار تعلیمی خود بازتابانده است. در این مقاله، سعی بر آن است تأثیر حکیمان یونان بر سعدی، با توجه به مشابهت گفتار آنان با یکدیگر نموده شود . بنابر این پرسش اصلی مقاله این است که سعدی در چه مواردی تحت تأثیر اندیشه های حکیمان یونان بوده است؟ این پژوهش به دو بخش اصلی فضایل اخلاقی و رذایل اخلاقی تقسیم می شود . در مبحث فضایل اخلاقی، علم و حکمت، تحمل و فروتنی دانایان، شجاعت و ظلم ستیزی، بلندنظری، فضل و توانگری و دوستی و اتحاد از نظر سعدی و حکمای یونان بررس ی می گردد؛ در بخش رذایل اخلاقی، به مباحثی چون خبث طینت، سخن چینی و دروغ از نظر حکیمان و سعدی پرداخته می شود.واژه‌های کلیدی: التوسل الی الترسل، بهاء الدین محمد بن موید بغدادی، سلطانیات، حکمت عملی، سیاست مدن، عدالت.

واژه­ های کلیدی: اخلاق؛ سعدی؛ افلاطون؛ ارسطو؛ ابن مسکویه؛ ابوالحسن عامری

 دانلود فایل


مقاله شماره هفتم

موضوع مقاله: مفاهیم نمادین تعلیمی در مهمترین داستان های آموزشی و تربیتی کودک در دهة هشتاد

نویسندگان:دکتر محمود صادق زاده – سهاد صایغ 

چکیده:

نماد پردازی در ادبیات کودک و نوجوان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و سبب می شود تا بسیاری از مفاهیم اخلاقی و فرهنگی به آسانی و غیر م ستقیم به کودکان انتقال یابد. در این جستار به شیوة توصیفی و تحلیلی، به طبقه بندی، ارزیابی کمی و بررسی انواع نمادهای به کار رفته در ۹ داستان آموزشی و تربیتی کودک در دهة هشتاد پرداخته می شود. ابتدا این آثار بازخوانی، خلاصه نویسی و به لحاظ نوع داستانی و موضوعی و کاربرد نمادین طبقه بندی شده، سپس انواع نمادها استخراج، تقسیم بندی و بسامد مضامین آن ها تحلیل و بررسی شده است. از ۶۴ نماد بررسی شده، نماد واژه ای با فراوانی ۵۴ و نماد شخصی با فراوانی ۶۴ و نماد انسانی(مثبت ) با فراوانی ۲۵ بیشتر استفاده شده است. در داستان های یاد شده، علاوه بر کاربرد نمادهای تقویت حس اعتماد به نفس و شناخت استعدادها و آموزش مسائل دینی، نمادهای مفهومی حرکت، با بسامد «؟ چه کسی پنیرم را برداشت » تغییر، تقویت هوش و دانایی، به ویژه در داستان ۱۰۰ و نمادهای شناخت ویژگی های شخصیتی، تمرین شکوفایی توانایی ها، اراده و « تَرس بد اَست » با بسامد ۶۵ و « راز موجود عجیب » پشتکار، به ویژه در داستان های با بسامد ۶۰ بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند.

واژه­ های کلیدی: نماد پردازی؛ داستان کودک؛ مضامین اخلاقی؛ تربیتی؛ آموزشی

دانلود فایل

ارسال شده در تاریخ توسط مدیر

ارسال دیدگاه

پاسخ دهید

Copyright © 2012 parsadab.ir All right reserved.
Powered by absdesigner