بیست و دومین شماره فصلنامه

Picture10


مقاله شماره اول

موضوع مقاله: بررسی توصیه‌های اخلاقی ناصرخسرو بر پایة هرم مزلو

نویسندگان: دکتر احمد امیری خراسانی- دکتر محمدرضا صرفی- محمدحسین ایران‌منش‌

چکیده:

رعایت اصول اخلاقی گاه با لذّات آنی و منافع شخصی افراد در تضاد است و این امر، پایبندی به این اصول را تضعیف می‌کند. این پژوهش، در جست‌وجوی راه‌کار مورد استفادۀ ناصرخسرو در نصایحش برای مقابله با این مسئله است. او با بیان کارکرد اخلاق در رفع نیازهای انسان، ضمانت اجرایی لازم را برای فراخوان اخلاقی خود ایجاد کرده است. این تدبیر به اخلاق متعالی، رنگی زمینی و کاربردی داده و انگیزه‌ای استوار برای گرایش به آن خلق نموده است. بنابراین با توجّه به پیوند ناگسستنی اخلاق و نیازهای ذاتی انسان، راه‌کار ناصرخسرو همواره کارآمد و مؤثر خواهد بود. این پژوهش با طبقه‌بندی و بررسی شواهد گوناگون از دیوان ناصرخسرو بر اساس «هرم مزلو» که از نظریه‌های مشهور و کاربردی علم روان‌شناسی است، مطلب مذکور را ثابت نموده و منطق، استدلال و تأثیرگذاری شعر ناصرخسرو را از این منظر آشکار کرده است.

واژه‌های کلیدیناصرخسرو، اخلاق، روان‌شناسی، نیاز، هرم مزلو.

دانلود فایل


مقاله شماره دوم

موضوع مقاله: نشانه شناسی تعلیم و تربیت در داستان زال و رودابه

نویسندگان: دکتر اسحاق طغیانی- دکتر سید مرتضی هاشمی- خدایار مختاری

چکیده:

تعلیم و تربیت انسان‌ها در شاهنامة فردوسی که سند معتبر و دیرپای فرهنگ اصیل ایران زمین است، مقام ارزشمندی را در سایة تاریخ داستانی این قوم علم دوست به خود اختصاص داده است. موضوع تعلیم در شاهنامه همواره به شیوة مستقیم و غیر مستقیم در بخش های مختلف به خصوص در داستان زال و رودابه برجسته شده است. در این جستار، نویسندگان برآنند تا با ذکر نمونه هایی، نشانه‌هایی از انواع تعلیم و تربیت عاطفی، عقلانی، اجتماعی، اخلاقی و دینی را بر اساس زبان نشانه بر پایة نظریات «بارت»، «لوی استروس»، «کالر»، «دوسوسور» و «اکو» تحلیل کنند و تعالیم انسانی و جهانی را از این داستان استخراج و تبیین نمایند. نتایج این مطالعه نشان می دهد داستان در تربیت عاطفی و اجتماعی به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را داراست و انواع دیگر آن در حد تعادل است و با علم نشانه شناسی نیز از نظر ابیاتِ نشانه دار و بی نشانه سازگار است.

 واژه‌های کلیدیفردوسی، شاهنامه، زال و رودابه، تعلیم و تربیت، نشانه ها، اسطوره.


مقاله شماره سوم

موضوع مقاله: بررسی بازتاب روحیات پروین اعتصامی در توصیه­های اخلاقی وی

نویسندگان: دکتر عنایت الله شریف‌پور-سعیده مرجع‌زاده

چکیده:

پروین اعتصامی(۱۳۲۰-۱۲۸۵) بزرگ‌ترین شاعر زن ایران را به­عنوان شاعر اخلاق و تربیت می­شناسیم. گذشته از اشعار سیاسی و اجتماعی، وی توصیه­های اخلاقی ارزشمندی به زبانی ساده و رسا از خود بر جای گذاشته است که برخاسته از عواطف و احساسات او نسبت به جهان پیرامون است. برای دریافت تأثیر تأثّرات روحی پروین در اندرزها و توصیه­های اخلاقی وی، باید درونمایة غالب اشعار او را جست­و­جو کرد زیرا شعر انعکاس افکار و عواطف شاعر است. آنچه از مضامین و معانی اشعار پروین می‌توان درباره روحیات او استنباط کرد، روحیة ظلم­ستیزی، توجه به وضع محرومان و ستمدیدگان، توجه به زوال و ناپایداری جهان، توجه به مرگ و کوتاهی عمر و حس عدم امنیت است که در اشعار وی انعکاس یافته ­است. پروین تحت تأثیر این عواطف، خود و دیگران را توصیه به اغتنام فرصت، نیکی، دستگیری از نیازمندان، دوری از غفلت، هوشیاری و آگاهی، دل ­نبستن به جهان و تعلّقات دنیوی، دوری از تکبّر و غرور و… می­کند. در این مقاله چهار مضمونی که در بیشتر اشعار پروین دیده می­شود، یعنی اندیشة زوال و ناپایداری جهان، اندیشة مرگ، کوتاهی عمر و حس ناامنی و تأثیر آن ها در توصیه­های اخلاقی وی بررسی شده است.

واژه‌های کلیدیپروین اعتصامی، تأثرات روحی، اخلاق.

دانلود فایل 


مقاله شماره چهارم

موضوع مقاله: درونمایه های تعلیمی- اخلاقی در انیمیشن قصه­های شاهنامه

نویسندگان: دکتر غلامعلی فلاح- اعظم برامکی

 چکیده:

درونمایه­های تعلیمی- اخلاقی چنان با ادبیات پارسی و انواع آن درآمیخته است که کمتر اثر ادبی را می­توان یافت که از آموزه­های اخلاقی و تعلیمی بی­بهره باشد. شاهنامه فردوسی اثری حماسی است اما آکنده از آموزه­های اخلاقی چون دعوت به نیکی، تاکید بر خردورزی، دفاع از مظلوم، نکوهش ظلم، آز، دروغ، پیمان­شکنی، تجاوز به حقوق دیگران و به طور کلی هر آنچه با بدی و زشتی پیوند دارد.   

این مقاله سعی دارد درونمایه­های تعلیمی- اخلاقی اقتباس شده از شاهنامه فردوسی و شیوه­های اقتباس آن ها را در انیمیشن قصه­های شاهنامه (به کارگردانی امیرمحمد یمینی و نویسندگی احمد نیک‌کار، تهیه شده در شبکه آموزش، ۱۳۸۹- ۱۳۸۸) مورد بررسی قرار دهد و از این گذر به چند پرسش اساسی پاسخ دهد: آموزه­های تعلیمی و اخلاقی و تکنیک­های سینمایی به کارگرفته شده برای تبدیل این آموزه به تصویر و انتقال آن ها به مخاطب در انیمیشن به چه صورت است؟ آیا کارگردان در استفاده از مفاهیم تعلیمی به متن اصلی وفادار است یا بخش­هایی را به فیلم افزوده است؟ استفاده از نظام تصویری تا چه اندازه در القای این مفاهیم و تاثیر آن‌ها بر مخاطب موثر بوده است؟ پژوهش در پایان به این نتیجه دست می­یابد که آموزه­های تعلیمی و اخلاقی از اندیشه های محوری انیمیشن است و با وجود وفادار بودن انیمیشن به متن اصلی، در بخش اقتباس آموزه‌های اخلاقی و تعلیمی، بخش­هایی به فیلم افزوده شده و بخش­هایی با تاکید بیشتر پررنگ­تر شده است. همچنین استفاده از نظام نشانه­ای تصویری به جای نظام نشانه­ای کلامی با توجه به نوع مخاطب انیمیشن که کودکان و نوجوانان هستند در القای اهداف آموزشی فیلم­ساز بسیار موثر است. 

واژه‌های کلیدیشاهنامه، درونمایه­های تعلیمی– اخلاقی، انیمیشن قصه­های شاهنامه، اقتباس.   

 دانلود فایل


مقاله شماره پنجم

موضوع مقاله: تجلی مضامین تعلیمی- اخلاقی در قصاید سنایی

نویسندگان: دکتر محمدرضا قاری- محسن عامری شهرابی

 چکیده:

در این پژوهش مضامین و درونمایه‌های تعلیمی (اخلاقی) سنایی بر اساس قصاید این شاعر سترگ ادب فارسی با روش توصیفی بررسی شده است زیرا مضامین و اندیشه‌های تعلیمی- اخلاقی سنایی بر اساس آثار گرانسنگ و ارزشمند او در ادب فارسی، بارز و برجسته است. نگارندگان بر آنند تا با بررسی این موضوع، ارزش‌ها و آموزه‌های اخلاقی موجود در قصاید این شاعر بلندپایه را بکاوند و برخی فضایل و رذایل اخلاقی به کار رفته در سروده‌های او را تبیین کنند. آنچه در این پژوهش حائز اهمیت است، پرداختن به موضوعات مشترکی است که در آثار دیگر سنایی از جمله حدیقه‌الحقیقه‌ مورد توجه قرار گرفته است.

واژه‌های کلیدیسنایی، قصاید، شعر تعلیمی، شعر اخلاقی.

دانلود فایل


مقاله شماره ششم

موضوع مقاله: کارکردهای حکمی – اخلاقی کتاب التوسل الی ‌الترسل

نویسندگان: دکتر مریم محمودی

چکیده:

کتاب التوسل الی الترسل مجموعه منشآت بهاءالدین محمد بن مؤید بغدادی است. محتوای اصلی این کتاب، سلطانیات و اخوانیات و مشتمل بر توصیه‌های حکمی و اخلاقی است و از آنجا که مخاطب اصلی آن حکام و کارگزاران است، بخش سیاست مدن از حکمت عملی در آن برجسته‌تر است. طرح و تبیین مضامین اخلاقی در سطح وسیع و همه جانبه، این کتاب را در ردة اندرزنامه‌های سیاسی قرار می‌دهد. این نوع اندرزنامه ها در نظام اخلاقی سیاسی- حکومتی قابل طرح و بررسی هستند. محور اصلی مباحث حکمی و اخلاقی کتاب، عدالت و انصاف است و از دیگر خصایص و ویژگی‌های اخلاقی حاکمان که مورد توجه و تاکید قرار گرفته است می توان به دوری از ظلم و ستم، رعیت‌پروری و شفقت بر زیردستان، احسان و نیکوکاری، تقوی و پرهیزکاری، اکتساب علم و دانش و تعقل و تفکر در امور اشاره کرد. نویسنده در بیان مضامین اخلاقی از امکاناتی که نثر فنی در اختیار او قرار می‌دهد به گونه‌ای مناسب بهره می‌گیرد. در این کتاب از آیات قرآن و احادیث برای تاکید و تحکیم کلام استفاده شده که موجب نزدیکی محتوای کتاب به حیطه اخلاق روایی گردیده است. 

واژه‌های کلیدیالتوسل الی الترسل، بهاء الدین محمد بن موید بغدادی، سلطانیات، حکمت عملی، سیاست مدن، عدالت.

 دانلود فایل


مقاله شماره هفتم

موضوع مقاله: اراده معطوف به معنا در غزل های حافظ و معنادرمانی ویکتور فرانکل

نویسندگان: دکتر محمدحسین نیکدار اصل 

چکیده:

معنادرمانی اصطلاحی است معادل لوگوتراپی (logotherapy) که ویکتور فرانکل، روانپزشک اتریشی، نظریه پرداز آن است. وی با پشت سر نهادن تجربه کشنده جنگ جهانی دوّم و خشونت های آن، با ژرف اندیشی درباره انسان و زندگی و چیستی آن، نگاهی دیگرگون به رنج، زندگی، انسان و دیگر عوامل موثر بر این مفاهیم یافت و به این ترتیب، آفریننده مکتب معنادرمانی در روانشناسی شد. حافظ، شاعر غزلسرا و اندیشمند ادب فارسی نیز که پیامدهای خانمان سوز هجوم مغول و روزگار ویرانگری‌های تیمور لنگ و حاکمان بی ثبات و ستم پیشه را در شیراز دیده بود، در آن شرایط تاریخی در پی دریافتی از معنا و چیستی زندگی، هستی و انسان بوده است. سیر ذهنی وی و تجربه تلخ تاریخی اش، سبب همگونی با ویکتور فرانکل روان پزشک نامدار در مکتب معنادرمانی شده است. در این مقاله، ضمن تبیین چگونگی پیدایش مکتب معنادرمانی و مفهوم آن، همگونی های فکری حافظ و این نظریه را در زمینه‌های گوناگون و از این قرار نشان داده ایم: رنج و زندگی، کوشش و رنج و پاداش، انسان ساز بودن رنج ها، کارکرد معنادرمانی عشق از نظر حافظ و فرانکل، دین پاسخی برای معنای زندگی، خویشتن پذیری و گذرایی زندگی و فرصت ها.

واژه­ های کلیدیحافظ، ویکتور فرانکل، معنادرمانی، غزل، اندیشه های روانشناسانه

دانلود فایل

دانلود مجموعه مقالات

ارسال شده در تاریخ توسط مدیر

ارسال دیدگاه

پاسخ دهید

Copyright © 2012 parsadab.ir All right reserved.
Powered by absdesigner