مقالات هجدهمین شماره فصلنامه ادبیات تعلیمی

Picture10


مقاله شماره اول

موضوع مقاله: تحلیل بسامدی علم و دانش در شعر شعرای برجستة دوره مشروطه

نویسندگان: دکتر مظاهر مصفا- عباس سعادتی

 

چکیده:

ادبیات و به خصوص شعر، در ایجاد، توسعه و پیروزی یکی از بزرگ‌ترین تحولات اجتماعی و سیاسی ایران یعنی نهضت مشروطه، نقش اساسی و انکار ناپذیری ایفا نموده است و آنچه به عنوان شعر دوره مشروطه شناخته شده است، تأکید بر آگاهی بخشیدن و برانگیختن غیرت وطنی دارد؛ مفاهیمی که پیش از تکوین نهضت مشروطه خواهی، در ادب فارسی سابقه نداشته است. در این پژوهش به بررسی جایگاه علم و دانش در شعر شعرای برجسته مشروطه (ملک الشعرای بهار، ادیب الممالک فراهانی، فرخی یزدی، میرزاده عشقی، عارف قزوینی و ایرج میرزا) پرداخته شده است و نتایج به دست آمده نشان‌دهنده این است که در بین این شعرا بزرگ‌ترین دغدغة ادیب الممالک فراهانی دانش و آگاهی است و بزرگانی چون بهار و فرخی یزدی با توجه به درک اوضاع جهانی، رغبت به علم اندوزی و یادگیری علم غرب و هضم آن در فرهنگ خویش را یادآور می شوند.

واژه‌های کلیدی: تحلیل بسامدی، علم و دانش، شعر، مشروطه

دانلود مقاله


مقاله شماره دوم

موضوع مقاله: بررسی کارکرد تمثیل در آثار ادبی تعلیمی

نویسندگان: دکتر عباسعلی وفایی- سمیه آقابابایی


چکیده:

ادب تعلیمی یکی از انواع ادبی است که از ساحت اخلاقی و آموزش ویژه‌ای سخن می‌گوید. آنچه در آثار ادبی تعلیمی، تعلیم و پند و اندرزهای اخلاقی را حلاوت بخشیده است و تأثیرگذاری آن را دو چندان ساخته است، استفاده از ابزار کارآمد تمثیل است که با بسامدی درخور توجه در متون تعلیمی ادبی نمود یافته است. پدید آورنده آثار تعلیمی برای تقریر و توضیح مطلب اخلاقی خود یا ایضاح و تثبیت آن در ذهن مخاطب از این شیوه‌ی ادبی بهره می‌جوید. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که کاربرد فراوان تمثیل در آثار ادبی تعلیمی، حاکی از ارتباطی دوسویه میان تعلیم و تمثیل است به گونه‌ای که گوینده با تمثیل، بر مفاهیم اخلاقی که غالباً مطلبی معقول و غیر حسی‌اند تأکید کرده، با تصریح آن، مخاطبان خود را که غالباً از مردمان عامی‌اند، متوجه آن می‌کند. با تکیه بر نتایج حاصل از این تحقیق می‌توان گفت که تمثیل یکی از مختصات و ویژگی های آثار تعلیمی ادبی است و نمی‌توان آن را صنعت ادبی (البته در این نوع  از آثار) نامید.

واژه‌های کلیدی: ادب تعلیمی، تمثیل، تشبیه تمثیلی، استعارة تمثیلی، حکایت تمثیلی

دانلود مقاله


مقاله شماره سوم

موضوع مقاله: پارادوکس تکبر و تواضع در شعر و شخصیت خاقانی 

نویسندگان:دکتر سید محمد راستگو_سید محمدفرید راستگوفر

 

چکیده:

خاقانی یکی از شگفت‌ترین شاعران روزگاران است و آثار بازمانده از او بویژه دیوان پر ‌برگ و بارش یکی از ارجمندترین میراث‌های ادبی و فرهنگی زبان فارسی است. از نگاه شخصیتی نیز شخصیتی شگفت و پارادوکسیکال دارد و آشکارترین نشانة شخصیت پارادوکسیکال او که در دیوانش نیز بازتاب بسیار دارد، از یک سو مفاخره‌های فزون و فراوان اوست که نشان از شخصیتی خودبین و خودفروش دارد که خود را از همگان برتر می‌شمارد و از همین روی دیگران را به چیزی نمی‌گیرد و چه بسا زبان به هجو و نکوهش دیگران حتی نزدیکان خود می‌گشاید و از دیگرسو، خاکساری‌ها و خود‌کم‌بینی‌های بسیار او در برابر ارباب زر و زور است که نشان از شخصیتی خود کم‌بین و گرفتار عقدة حقارت دارد که خویش را بسیار ارزان می‌فروشد و گاه خود را از سگ نیز کم‌تر می‌شمارد. در این مقاله این ویژگی شخصیتی و شعری خاقانی، ریشه‌های روانی آن و مسائل مربوط به آن بررسی می‌شود گویا خاقانی از این ویژگی منشی خویش ناخرسند بوده و در رنج بوده است و از همین روی بارها از ستایش و کوبیدن در این و آن بیزاری جسته است و چه بسا همین بی‌زاری، گونه‌ای تحول شخصیتی در او پدید آورده است.

واژه‌های کلیدی: خاقانی، خود شیفتگی، خود کم‌بینی، شکوائیه، مفاخره، هجویه.

دانلود مقاله

 


مقاله شماره چهارم

موضوع مقاله: لحن تعلیمی در دیوان حافظ

نویسندگان: دکتر احمد رضی- دکتر سهیلا فرهنگی

 

چکیده:

در دیوان حافظ، ادبیات تعلیمی و ادبیات غنایی به‌خوبی با هم پیوند خورده‏اند و نتیجة هم‏نشینی این دو نوع ادبی، به شکل‏گیری لحنی خاص در کلام حافظ منجر شده است. حافظ با زدن رنگ عاطفی به پند و اندرزهای کوتاه و فشرده‏اش، نوعی خاص از ادبیات تعلیمی را که دارای لحنی نرم و تأثیرگذار است، تقویت و برجسته کرد و با گنجاندن بایسته‏ها و نبایسته‏های اخلاقی در فرم غزل، راه‏های درست زندگی را در بیانی هنری و دلنشین به مخاطبانش نشان داده ‏است. در این مقاله ضمن بیان اهمیت عنصر لحن در فهم و تفسیر دیوان حافظ، مؤلفه‏های کشف لحن تعلیمی در اشعار او معرفی می‏گردد و انواع لحن تعلیمی در غزلیاتش بررسی و تحلیل می‏شود. بررسی غزلیات حافظ در محور افقی و عمودی بر اساس روش توصیفی- تحلیلی نشان می‏دهد که حافظ از گونه‏های مختلف لحن در ابیات تعلیمی بهره برده است اما لحن او در برابر عموم مخاطبانش، اغلب غیرتحکمی و خیرخواهانه است. او بیشتر از طریق گزینش واژگان مناسب و دقت در نحوة‏ چینش آن‏ها و هماهنگ کردن موسیقی کلام و بهره‏گیری از انواع تکرارها به ایجاد لحن تعلیمی مورد نظرش دست یافته است.

واژه‌های کلیدی: لحن، غزل، ادبیات تعلیمی، ادبیات غنایی، نقد اخلاقی.

 

دانلود مقاله


مقاله شماره پنجم

موضوع مقاله: مقایسة چگونگی انعکاس ادبیات تعلیمی در اشعار نو و سنتی نیمایوشیج

نویسندگان: دکتر محمدرضا عمرانپور -مهدی دهرامی


چکیده:

شعر نیمایی تفاوت‌های آشکاری از نظر ساختار و شیوه بیان با اشعار سنتی دارد تا جایی که حتی مضامین مشترک نیز به گونه‌های مختلفی در این دو نوع شعر بیان می‌شود. هدف این مقاله مقایسه چگونگی بیان ادبیات تعلیمی در شعر نو و سنتی است و از آنجا که نیما در هر دو حوزه نو و سنتی شعر سروده، به بررسی شعر او پرداخته شده است تا برخورد شاعر نسبت به یک نوع ادبیات در دو حوزه متفاوت بهتر مشخص شود. در اشعار سنتی نیما، ادبیات تعلیمی به شکلی صریح، موجز، موعظه وار و با قابلیت ارسال المثل و بیشتر مواقع در قالب حکایت‌های اخلاقی و به صورت نتیجه گیری بیان شده تا حدی که بعد تعلیمی شعر بر عناصر دیگر برتری یافته است اما در اشعار نو، تعالیم اخلاقی در پشت زمینه شعر قرار گرفته است و با عناصر دیگر مثل عاطفه، تصویر، روایت، گفت‌و‌گو، تجربه شاعرانه و… آمیخته شده است و گاه نمی‌‌توان تعالیم مورد نظر شاعر را به صورت مستقیم از شعر جدا کرد. این موضوع بیشتر به دلیل وحدت ارگانیک و رشد اندام وار شعر نو اوست که شاعر تنها به قصد تعلیم و بیان اندیشه، جریان شعر را آگاهانه و از پیش تعیین نکرده است.

واژه‌های کلیدی: ادبیات تعلیمی، نیمایوشیج، شعر سنتی و شعر نیمایی

دانلود مقاله


مقاله شماره ششم

موضوع مقاله: زهد فلاطون خم نشین در مضمون سازی صائب تبریزی

نویسندگان: دکتر ناصر محسنی‌نیا- عاطفه امیری‌فر


چکیده:

بررسی دیوان حجیم صائب تبریزی، این ادعا را اثبات می کند که او در یادکرد از دیوجانس یونانی و زهد و گوشه نشینی او، مانند دیگر شخصیت های موجود در دیوانش، نگاهی دوگانه دارد. او در بیان، تایید و تاکید مفاهیم و مضمون های اخلاقی و تعلیمی خود، بیش از هر چیزی از شخصیت های موجود در منابع شعری پیش از خود بهره می برد اما گاهی در بیان ارزش مضامین والای اخلاقی و تعلیمی، حتی پختگی و سختگی این شخصیت ها نیز چندان طبع اندرزگو و مضمون پرداز صائب را راضی نمی‌کند؛ پس، او در نگاهی تازه با کنار زدن مقام این شخصیت ها و برخلاف آن چه خود نیز از آن ها به کار می گیرد، بر ارزش مضامین مورد نظر خود تاکید می ورزد. در این مجال به بررسی این نوع کاربرد و تمثیل های دوگانه و تعلیمی صائب در مورد زهدورزی فلاطون خم نشین می پردازیم.

واژه‌های کلیدی: مضمون سازی، مصراع برجسته، مخالف خوانی، زهد، خم نشینی فلاطون

 

دانلود مقاله


مقاله شماره هفتم

موضوع مقاله: نسبت اخلاق و سیاست در اندیشة سعدی شیرازی

نویسندگان: دکتر الیاس نورایی – مجتبی یاور

چکیده:

این نوشتار بر آن است تا نسبت میان سیاست و اخلاق (در معنای اخلاقیات و کردارهای متداول اجتماعی) را در گلستان و بوستان سعدی شیرازی دریابد. از همین رو با محور قرار دادن مفهوم عدالت به مثابة مفهومی که توأمان هم به قلمرو اخلاق و هم به قلمرو سیاست تعلق دارد، می‌توان به درکی از نسبت میان این دو حوزه در اندیشه سعدی دست یافت. عدالت از جمله کانونی­ترین مفاهیم تاریخ اندیشه و نظریة اجتماعی و سیاسی بوده است که هم در سنت فکری غرب و هم ایرانی، سابقه ای دیرینه دارد. سعدی نیز متأثر از همین سنت به ارث بردۀ ایرانی، آن را در حکایات و روایات خویش وارد می­کند و با اصرارهای مداوم بر عدل­گستری و اندرز به پرهیز از ستمگری، اخلاق و سیاست را در آثار خویش به هم گره می­زند. بنابراین اخلاق و سیاست در گلستان و بوستان پیوندی ناگسستنی دارند.

واژه­ های کلیدی: سیاست، اخلاق، عدالت، اندیشة سیاسی، سعدی

 

دانلود مقاله

ارسال شده در تاریخ توسط دفتر فصلنامه

ارسال دیدگاه



جدید ترین آثار دکتر احمدرضا یلمه ها

جدید ترین آثار دکتر احمدرضا یلمه ها شامل موارد ذیل است:

چاپ کتاب فیروز و نسرین

چاپ کتاب قصر بیقراری

چاپ کتاب فیروز و شهناز

چاپ کتاب سلیم و سلمی

برای کسب اطلاعات بیشتر به وب سایت شخصی ایشان مراجعه نمایید.

آدرس وبسایت

ارسال شده در تاریخ توسط مدیر

ارسال دیدگاه



وقتی شهرها سخن می‌گویند!

روزبه رحیمی: دکتر احمدرضا یلمه‌ها سال ۱۳۵۳ در شهرستان مبارکه واقع در استان اصفهان متولد شد. او پس از اخذ دیپلم فرهنگ و ادب، دیگر مقاطع تحصیلی خود را تا اخذ دکتری با درجه‌ی ممتاز در دانشگاه اصفهان ادامه داد. از میان مقالات و تالیفات بسیار او، کتاب «مثنوی شاهد عرشی» و «مناظره‌ی بغداد و اصفهان» مجالی ایجاد کرد تا با ایشان درباره‌ی این دو اثر گفت‌وگو کنیم. از سعه‌ی صدر ایشان برای پاسخ‌گویی به سوالات سایت شهر کتاب به رغم درگیری‌های شدید کاری، سپاسگزاریم.

ادامه مطلب

ارسال شده در تاریخ توسط مدیر

ارسال دیدگاه


Copyright © 2012 parsadab.ir All right reserved.
Powered by absdesigner