بیست و یکمین شماره فصلنامه

Picture10


مقاله شماره اول

موضوع مقاله: تأثیرپذیری گلستان سعدی از آموزه های تعلیمی قابوس نامه

نویسندگان: دکتر احمدرضا یلمه‌ها- مسلم رجبی

چکیده:

سعدی شیرازی، شاعر زبردست و نویسندۀ شیرین سخنی است که همگان به عظمتش در شعر و ادب مقرّ و معترفند. کسی چون او نیست که در زمینه پند و اندرز، داروی تلخ نصیحت را به شهد شیرین لطافت و ظرافت کلام بیامیزد و چون معجونی شفابخش، دل هر ادب دوستی را با کلامش التیام بخشد. وی در گلستان پرنقش و نگارش در هر بابی سخن رانده و به راستی داد سخن را در آن داده است. گویا سعدی در نگارش این کتاب گرانسنگ به قابوس نامه عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر نظر داشته و در بیان بسیاری از مسائل حکمی و اخلاقی از آن تأثیر پذیرفته است. اگر از دریچه ادبیات تعلیمی به کتاب گلستان و قابوس نامه بنگریم، به گنجینه ای سرشار از مواعظ مشترک و حکم مشابه و نکات ارزشمند تربیتی یکسان برخواهیم خورد که هر یک می تواند سرلوحه زندگی علمی و عملی بشر قرار گیرد. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی، به بررسی گلستان سعدی و قابوس نامه از دیدگاه ادبیات تعلیمی می‌پردازد تا در پایان بتوان از میزان تأثیرپذیری سعدی از قابوس نامه در خلق گلستان همیشه خوش وی آگاه شد.

واژه‌های کلیدی: سعدی، عنصرالمعالی، گلستان، قابوس نامه، ادبیات تعلیمی، تربیت

دانلود مقاله


مقاله شماره دوم

موضوع مقاله: همسانی مضامین ِحکایات و افسانه های اندرزی «ازوپ» با آثار سعدی

نویسندگان: دکتر آسیه ذبیح‌نیا عمران

چکیده:

ازوپ، افسانه پردازی است که نام او با حکایات ِاخلاقی حیوانات عجین شده و به عنوان پدر فابل در غرب شناخته شده است. گرچه از زندگی او اطلاع دقیقی در دست نیست اما حکایات باقی مانده از او هم چنان مورد توجه همگان است.

اغلب ۲۰۸ حکایت تعلیمی از افسانه های  ازوپ در زمره فابل (= تمثیل حیوانی) قرار دارند که در آن ها هر حیوان، ممثل یک تیپ از مردم است. افسانه‌های ازوپ مربوط به حدود قرن ششم قبل از میلاد است. شخصیت های حکایات ازوپ را حیوانات، گیاهان، انسان ها و خدایان تشکیل می دهد. به طور معمول، در پایان بیشتر این حکایات که نقش پردازان عمده آن حیوانات هستند، پندهایی بیان می شود. برخی از مضامین و محتوای آثار سعدی عیناً در افسانه های ازوپ دیده شده یا قابل تطبیق با کلمات و عبارات وی است. این می تواند از باب «توارد» یا «تأثیر و تأثر» باشد. از آن جا که فضایل و رذایل اخلاقی ریشه در ذات انسان دارد و تقریباً در تمام فرهنگ ها و زبان ها، مورد پذیرش همگان است، بسیاری از مفاهیمی که در افسانه های ازوپ آموزش داده شده در آثار سعدی هم به آن پرداخته شده است. مضامین ِآثار سعدی هم چون افسانه های ازوپ فضایل و رذایل اخلاقی را شامل می شود. در مجموع از میان حکایت های ازوپ، ۳۹ حکایتِ آن با بن مایه های شعر سعدی همسانی دارد و قابل تطبیق است. هدف مقاله حاضر بررسی و تحلیلِ حکایت های ازوپ با مضامین و درونمایه مشابه درعبارات و اشعار سعدی است.

واژه‌های کلیدی: ازوپ، سعدی، فابل، اندرز، اخلاق، مقایسه و تطبیق


مقاله شماره سوم

موضوع مقاله: بررسی تطبیقی تعالیم اخلاقی در گلستان سعدی و قصه‌های کنتربری

نویسندگان: دکتر محمد طاهری- مصطفی مرتضایی کمری

چکیده:

قصه‌‌های کنتربری مجموعه داستان‌هایی در قالب حکایت به قلم جفری چاسر، نویسنده و شاعر نامدار انگلیسی قرن چهاردهم میلادی است که نخستین شاهکار ادبیات انگلیسی به شمار می‌رود. این اثر از بسیاری جهات از حیث شکل و درون‌مایه با گلستان سعدی شیرازی دارای شباهت و قابل مقایسه و تطبیق است و علت این مشابهت را باید در زمینه‌های مشترک آفرینش آن‌ها جستجو کرد. یکی از مهمترین زمینه‌های مشترک قابل بررسی و تطبیق این دو کتاب،‏ آموزه‌های تعلیمی ‌و اخلاقی نویسندگان آنهاست. آموزه هایی چون تاکید بر نوع‌دوستی، لزوم تهذیب نفس و دوری از هوس‌های شیطانی و تعلیم و تربیت صحیح کودکان، از جمله دغدغه‌های مشترک این دو سخنور نام آور شرق و غرب بوده است.

واژه‌های کلیدی: سعدی شیرازی، جفری چاسر، تعالیم اخلاقی، اندرز، بررسی تطبیقی

دانلود مقاله


مقاله شماره چهارم

موضوع مقاله: آموزه های تعلیمی مثنوی مولوی در حوزه آسیب های اجتماعی

نویسندگان: دکتر محمدعلی گذشتی- فاطمه کاکاوند قلعه‌نویی

 چکیده:

اثر ادبی تعلیمی، اثری است که دانشی (چه عملی و چه نظری) را برای خواننده تشریح کند یا مسایل اخلاقی، مذهبیو فلسفی را به شکل ادبی عرضه دارد. مثنوی معنوی نمونه بارز ادبیات عرفانی علیمی است که در آن، مولانا به بهترین شکل و در قالب تمثیل و حکایات تعلیمی، آموزه های اخلاقی و عرفانی را به مخاطبانش آموزش می دهد. در این مقاله، برخی از نکات تعلیمی مثنوی و تأثیرگذاری آن بر شنونده و کارکرد آن در حوزه آسیب های اجتماعی بررسی می شود تا دریابیم مولوی چگونه از آموزه های مبتنی بر تجربیات ارزشمند خود برای تعلیم و تربیت بهره برده است و چگونه می‌توان از این آموزه ها در کاهش و ترمیم آسیب های اجتماعی در دنیای معاصر استفاده کرد. یافته های این تحقیق نشان می دهد مولوی عرفان را امری اجتماعی می داند و آموزه‌های عرفانی وی کاملاً در حوزه اجتماعی است و می توان با به کارگیری آنها از بسیاری از آسیب های اجتماعی جلوگیری کرد.

واژه‌های کلیدی: ادبیات تعلیمی، مثنوی معنوی، اخلاق، تعلیم و تربیت

دانلود مقاله


مقاله شماره پنجم

موضوع مقاله: برخی ظرافت‌های بلاغی و معنایی پنهان تعلیمی در سخن سعدی

نویسندگان: دکتر امید مجد

چکیده:

برخی عبارات و اشعار گلستان و بوستان سعدی، علیرغم ظاهری ساده، انواعی از درهم‌تنیدگی های معنائی دارند که با نگاه اول و تکیه بر بلاغت مألوف نمی‌‌توان به عمق معنائی آنها پی برد. سعدی گاهی ژرف ساخت‌های معنائی را با ایجاد شبکه ارتباطی پیچیده ای از کلمات که در مواردی با صنایع ادبی هم تقویت می‌شود ایجاد می‌کند. تسلط سعدی بر زبان فارسی، باریک اندیشی، آگاهی از علوم مختلف،‌ تجربه‌های زیادی که در سفر داشته و آشنایی با فرهنگ‌های متفاوت، از عواملی است که سبب ایجاد معانی پنهان در آثار او شده است. مهمتر آن که دقت و اهتمام سعدی برای ایجاد اثری تعلیمی و آموزنده، در روساخت و ژرف ساخت ابیات پدیدار است و گاه بر شارحان نیز پوشیده باقی مانده است. در این مقاله تلاش شده تا برخی ابیات و عبارات سعدی که ظرایف بیانی و معنائی پنهان در آنها بر شارحان سخن وی پوشیده مانده ‌است، بازخوانی و معنا شود.

واژه‌های کلیدیسعدی، معنای تعلیمی ابیات، شروح گلستان و بوستان، ظرافت های کلامی، مهارت‌های بلاغی.

دانلود مقاله


مقاله شماره ششم

موضوع مقاله: کاربرد تعلیمی داستان های مثنوی در اجرای نمایش­های کاربردی برای کودکان و نوجوانان

نویسندگان: دکتر محسن پورمختار- منصور نادری‌پور- سعید رمشکی

چکیده:

امروزه استفاده از تئاتر به‌عنوان شیوه­ای مؤثر و روشی جدید برای آموزش، تعلیم، تربیت و درمان کودکان و نوجوانان مورد توجه فعالان تئاتر و هنرهای نمایشی قرار گرفته است. در این شکل استفاده از تئاتر، بر جنبه کاربردی نمایش تأکید می­شود و درام کاربردی برای کودکان و نوجوانان زمینه­های رشد ذهنی و فکری آن­ها را فراهم می­کند. مثنوی مولانا سرشار از داستان­هایی است که علاوه بر قابلیت­های نمایشی دارای محتوایی درمانی، آموزشی و تربیتی هستند. داستان­های انتخاب ‌شده در این پژوهش که به تفکیک بررسی شده­اند، در رهایی کودکان و نوجوانان از رنج­های عاطفی، جرأت ایجاد رفتارهای جدید، آیین زندگی اجتماعی، روحیه فداکاری و از خود گذشتگی، اصلاح و پرورش ذهنیت، بهبود مهارت­های ارتباطی، ایجاد و بروز خلاقیت­های فردی، درگیری و کنجکاوی در مسائل، ایجاد اعتماد به ‌نفس، سخنوری و ارتقای بینش دربارة حوادث و سازش با آن­ها بسیار مؤثرند. نویسندگان در پژوهش حاضر با انتخاب و بررسی ۳۲ داستان از داستان­های مثنوی، ضمن برشمردن ویژگی‌های داستان­های انتخاب ‌شده، سعی دارند قابلیت این داستان­ها را برای اقتباس جهت تبدیل به نمایش­های خلاق، تربیتی، آموزشی و درمانی به اثبات رسانند.

واژه‌های کلیدی: اقتباس، حکایت­های تمثیلی، نمایش کاربردی، مثنوی مولوی، کودکان و نوجوانان

دانلود مقاله


مقاله شماره هفتم

موضوع مقاله: ارزش های تعلیمی امثال شاهنامه

نویسندگان: دکتر پریسا داوری
چکیده:

شاهنامه در تقسیم بندی های شعری جزء ادب حماسی به شمار می آید ولی این اثر حاوی نکات تعلیمی بسیاری است که اگر آن را جزء ادب تعلیمی قرار دهیم رواست. بخشی از این ارزشمندی شاهنامه از دید حکمی به دلیل نوع داستانی اثر است. از سویی بخشی از ادب تعلیمی ما را امثال و حکم تشکیل می دهد و شاهنامه به دلیل کارکرد تعلیمی امثال و ارزش‌های تعلیمی خود یکی از گنجینه های بی نظیر فارسی از این حیث است.

امثال و حکم متأثر و برآمده از شاهنامه چند دسته اند: برخی از دل شاهنامه برآمده‌اند و سخنان خود فردوسی اند و برخی دیگر از زبان قهرمانان برای تأیید یا روشن کردن سخنشان بازگو شده‌اند و دسته ای را نیز بعد از فردوسی،گویندگانی گمنام در جمع بندی ماجراها در طول قرن‌ها ساخته اند.

این مقاله بر آن است تا با اشاره مختصر به گونه های اول و دوم، به گونه سوم به شکل مبسوط بپردازد چه مثل های برآمده از شاهنامه در ادبیات عامیانه، اغلب کارکردی تعلیمی دارند و ایرانیان در طول قرن ها که از خلق شاهنامه و حماسه و اسطوره می‌گذرد، قضاوت خویش را در مورد این شخصیت ها به شکل عمومی و در دل این امثال بازگفته‌اند که همه حکایت از نفوذ عجیب این داستان ها در دل و ذهن آنها دارد.

واژه­ های کلیدی: شاهنامه، رستم، ادبیات تعلیمی، امثال (مثل)، داستان

دانلود مقاله


 

ارسال شده در تاریخ توسط مدیر

ارسال دیدگاه

پاسخ دهید

Copyright © 2012 parsadab.ir All right reserved.
Powered by absdesigner